ยินดีกับสตูล…มรดกโลกทางธรณีแห่งแรกของไทย


ประกาศออกมาเป็นทางการแล้วสำหรับการรับรองพื้นที่อุทยานธรณีในระดับประเทศ ของประเทศต่างๆ ให้มีฐานะเป็น อุทยานธรณีโลก ของยูเนสโก จะเรียกว่ามรดกโลกทางธรณีก็ได้ เพียงแต่เขาไม่ใช้คำว่า WORLD HERITAGE แต่เขาใช้คำว่า UNESCO GLOBAL GEOPARK แทน ศักดิ์ศรีนั้นเท่ากับมรดกโลกทั้งหลาย ซึ่งการประชุมยูเนสโกคราวนี้มีพื้นที่ที่ถูกประกาศรับรองเพิ่มอีก ๑๓ แห่ง รวมทั้งเราด้วย ก็เลยกลายเป็นว่า ทั่วโลก ๑๙๓ ประเทศ มีเพียง๑๔๐ แห่ง ใน ๓๘ ประเทศ ที่มีอุทยานธรณีระดับโลก ในเอาเซียนเราในประกาศของยูเนสโกบอกว่ามี มีเพียง ๘ แห่ง ก่อนหน้านี้คือมาเลเซีย มี ๑ แห่ง เวียตนาม มี ๒ แห่ง อินโดนีเซียมี ๔ แห่ง และสตูลของเราอีก ๑ แห่ง เป็นแห่งที่ ๘ ล่าสุด โดยมีจีน เป็นประเทศที่มีอุทยานธรณีโลกมากที่สุด ๒๕ แห่ง (ข้อมูล ๒๑ เมษายน ๒๕๖๑)

ทำไมถึงต้องดีใจอะไรนักหนากับการได้เป็นมรดกโลกทางธรณี ?

 

ถ้ำภูผาเพชรที่สวยงามที่สุด

ถ้ำภูผาเพชรที่สวยงามที่สุด

ก็เหมือนกับการได้มรดกโลกทั้งทางธรรมชาติและประวัติศาสตร์ที่เราเคยมีมาก่อนนะแหละ เพียงแต่ทางธรณีเราเพิ่งได้คราวนี้ การถูกขึ้นทะเบียนเป็นระดับโลกกับยูเนสโก เหมือนเป็นเครื่องการันตรีว่า พื้นที่นี้ ดีจริง สุดยอดจริง เขาจะเผยแพร่กันกว้างขวาง สิ่งที่ตามมาคือนักท่องเที่ยวประเภทนี้จะแห่กันมาจากทั่วโลก มาดูพื้นที่เรา หลายท่านคงเคยไปเกาะเชจูที่เกาหลี นั่นเขาก็ได้อุทยานธรณีโลก ตัวผมเองเคยไปดูจางเย่ ภูเขา ๕ สี อุทยานธรณีโลกของจีน หลายที่ หลายประเทศ อุทยานธรณีโลกของเขา เก็บเงินค่าเข้า แต่ของเรา….ฟรี อาจจะด้วยเนื้อที่ของเราที่กว้างกว่าสองพันตารางกิโลเมตร ซึ่งกว้างมาก เลยไม่รู้จะเก็บเงินค่าเข้าตรงไหน สถานที่พวกนี้ ทำเงินเข้าประเทศเจ้าของมากมายมหาศาล ที่พัก ร้านอาหาร ร้านขายของที่ระลึก งานบริการที่เกี่ยวข้องสารพัดจะตามมาอีกมากมาย

นี่ว่ากันในแง่ทางเศรษฐกิจ ไหนจะเกียรติภูมิ ศักดิ์ศรีของประเทศ ที่เราเข้าไปประชุมระดับโลกในฐานะของประเทศเจ้าของอุทยานธรณีโลกได้แบบไม่อายใคร ในแง่การอนุรักษ์คือจะได้มีการจัดการดูแลและอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างมีระบบมากขึ้น

ซากของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินสโตรมาโตไลต์-ผู้สร้างออกซิ้เจนเมื่อ-๕๐๐-ล้านปี

ซากของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินสโตรมาโตไลต์-ผู้สร้างออกซิ้เจนเมื่อ-๕๐๐-ล้านปี

ที่ดีใจเพราะว่ามีหลายประเทศที่เขาอยากได้ อยากให้เป็น แต่ละปี มีหลายประเทศ เสนอเข้าไป แล้วก็ไม่ได้ ของเราก็ไม่ใช่ว่าง่ายๆ คือกระบวนการเสนอนั้นเริ่มจากการเป็นอุทยานธรณีระดับจังหวัด(บ้านเรามีไม้กลายเป็นหิน อุทยานธรณีโคราช อุทยานธรณีผาชันสาม-พันโบก อุทยานธรณีภูเวียง) แล้วมาเป็นระดับประเทศ(ที่ว่ามาก่อนนี้ หลายที่กำลังจะถูกประเมินให้เป็นระดับประเทศในเดือนพฤษภาคมนี้) แล้วจึงจะไปเป็นระดับโลก ในกระบวนการเป็นระดับโลกของอุทยานธรณีสตูลนั้น ครม.เมื่อปี ๕๙ ให้กรมทรัพยากรธรณีและผู้ที่เกี่ยวข้อง ไปดำเนินการขึ้นทะเบียนให้เป็นระดับโลกให้ได้ หลังจากนั้นเขาก็ไปเตรียมการสารพัด ให้เป็นไปตามเงื่อนไขของยูเนสโก ในระหว่างนั้น ก็จะมีเจ้าหน้าที่จากยูเนสโก มาติดตามเป็นระยะๆ ว่ายังขาดอะไร ต้องเพิ่มอะไรเน้นอะไร อันไหนผ่านหรือไม่ผ่าน ต้องแก้ไขอะไร เรียกว่าคณะผู้ประเมินของยูเนสโกมากันจนคุ้น จนกระทั่งเขามาประเมินครั้งสุดท้ายสำหรับการเสนอครั้งนี้ เมื่อช่วงปลายปี ๖๐ และมาประกาศผลเอากลางเดือนเมษายน ๖๑ นี่เอง แล้วแบบนี้จะไม่ให้เราภูมิใจอย่างไร มันไม่ได้ง่ายๆนะ

ฟอสซิลของไทรโลไบต์และแกรปโตไลท์-จากหินริมถนนในทุ่งหว้า

ฟอสซิลของไทรโลไบต์และแกรปโตไลท์-จากหินริมถนนในทุ่งหว้า

หลายคนสงสัยว่า อุทยานธรณีมันคืออะไร? ผมสรุปเอาง่ายๆเลย คือทุกอย่างที่อยู่ในพื้นที่นั้น แต่ที่นำมาเริ่มแรกคือ พื้นที่ที่มีความโดดเด่นทางธรณี แล้วก็ธรรมชาติ มีวีถีชีวิต ชุมชน การมีส่วนร่วมของประชาชน ทุกหัวข้อเหล่านี้ต้องสอดคล้องเชื่อมโยง โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความโดดเด่นทางธรณี ที่เป็นส่วนนำของการประกาศพื้นที่

ชุมนุมธรณีวิทยา โรงเรียนกำแพงวิทยา อ.ละงู ที่เก็บฟอสซิลครบ ๖ ยุคในหมายุคพาลิโอโซอิก

ชุมนุมธรณีวิทยา โรงเรียนกำแพงวิทยา อ.ละงู ที่เก็บฟอสซิลครบ ๖ ยุคในหมายุคพาลิโอโซอิก

ที่สตูลนี้กรมทรัพยากรธรณีเขาส่งนักธรณีลงไปเกาะติดพื้นที่ทำการสำรวจแบบละเอียดยิบพบว่าดอนแดนของ จังหวัดสตูลคือแผ่นดินที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย คือมีอายุราว ๕๐๐ ล้านปีมาก่อน แล้วไอ้ ๕๐๐ล้านปีนี่มันแก่ขนาดไหน ก็เป็นยุคที่โลกเริ่มนิ่ง ยุคแรกคือสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นบนโลกแบบแบคทีเรีย แต่ยุคของแผ่นดินสตูลเรียกว่ามหายุคพาลิโอโซอิก ในมหายุคนี้มี ๖ ยุคคือ แคมเบรียน ออโดรวิเชียน ไซลูเลียน ดิโวเนียน คาร์บอนิเฟอร์รัสและเพอร์เมียน เริ่มจาก ๕๔๒ ล้านปีจนมาสิ้นสุดที่ ๒๕๑ ล้านปี เป็นช่วงที่สิ่งมีชีวิตในทะเลเริ่มมีกระดองแข็งหุ้มร่างกาย พัฒนาการมาเรื่อยๆ จนหลายชนิดสูญพันธุ์แล้วจึงเริ่มยุคที่มีแมลงปีกแข็ง ที่ว่านี้อยู่ในน้ำทั้งสิ้น เรียกว่าสัตว์บนบกยังไม่มี (ป่าไม้ที่เป็นถ่านหินเริ่มในยุคคาร์บอนิฟอรัสนี่เอง)

สันหลังมังกรแดง-ที่เกาะลิดี-อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา

สันหลังมังกรแดง-ที่เกาะลิดี-อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา

หลังจากนั้นจึงเป็นมหายุคของสัตว์เลื้อยคลานและไดโนเสาร์(มหายุคมีโซโซอิก) พอสิ้นสุดมหายุคนี้เมื่อ ๖๕ ล้านปีก่อน จึงเข้าสู่มหายุคปัจจุบัน(ซีโนโซอิก)ที่มี ๖ ยุค เราอยู่ยุคที่ ๖ ในมหายุคนี่เอง

ความโดดเด่นมันคือที่สตูลนี้นอกจากจะเป็นแผ่นดินเก่าแก่แล้วยังมีการพบฟอสซิลของแต่ละยุคกำกับอยู่ครบทั้ง ๖ ยุคในมหายุคในพื้นที่เดียวกัน ซึ่งไม่มีที่ใดเป็นแบบนี้ นี่แหละคือความโดดเด่นทางธรณีที่เป็นตัวเปิดนำ ผมอยากให้เข้าไปดูพิพิธภัณฑ์ธรณีที่โรงเรียนกำแพงวิทยา อ.ละงู ที่นั่นเก็บตัวอย่างครบทั้ง ๖ ยุค และที่นี่ ถนนบางสายของเขาทำจากหินฟอสซิลทั้งนั้น เรียกว่าหยิบหินข้างถนนมา ๑ ก้อน แกะดูจะเห็นสัตว์ทะเลเมื่อ ๕๐๐ล้านปี ไม่ตัวใดก็ตัวหนึ่ง

ทึ่งไหมละ…!

หาดสน-อุทยานแห่งชาติตะรุเตา-ที่เกลือนไปด้วยหินสีทองอร่าม_

หาดสน-อุทยานแห่งชาติตะรุเตา-ที่เกลือนไปด้วยหินสีทองอร่าม_

ในเรื่องธรรมชาติ มีถ้ำหินปูน ซึ่งหินปูนนี่คือพื้นทะเลมาก่อนในอดีตเป็นล้านๆปีนั่นเองถูกแผ่นเปลือกโลกเบียดดันกันจนโผล่พื้นน้ำขึ้นมา มีถ้ำสวยมาก อย่างถ้ำภูผาเพชร ที่ผมยกให้เป็นถ้ำที่สวยที่สุดในบ้านเรา มีถ้ำลอดทะเลอย่างถ้ำเลสเตโกดอน ถ้ำลอดเจ็ดคต มีเกาะที่สวยงามอย่างเกาะลิดี หมู่เกาะเขาใหญ่ เกาะตะรุเตา น้ำตกนี่มีมากน้ำตกธารปลิว น้ำตกวังสายทอง น้ำตกวังใต้หนาน น้ำตกธารสวรรค์ ส่วนผู้คนและวิถีชุมชน พุทธ อิสลามและชาวมานิ อยู่อาศัยในพื้นที่ ทำกิจกรรม มีวิถีที่น่าสนใจ นี่คือความกลมกล่อมของอุทยานธรณีสตูลที่ไม่มีที่ใดเหมือน ท่านผู้อ่านอยากรู้ให้ละเอียด กรมทรัพยากรธรณีเขาทำคู่มือท่องเที่ยวอุทยานธรณีโลกแห่งนี้ไว้ให้ดาวน์โหลดไปอ่านฟรีๆที่ www.tawanyimchang.com และถ้าจะเที่ยววันเดียวไม่หมดครับ ที่เที่ยวเยอะมาก

น้ำตกวังสายทอง

น้ำตกวังสายทอง

การได้มรดกโลกทางธรณีนั้นคงต้องมีการบริหารจัดการพื้นที่ที่เหมาะควร เตรียมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น เพราะทุก ๔ ปี ยูเนสโกเขาจะมาประเมิน มาตามดูความเปลี่ยนแปลง ถ้าเราพัฒนาพื้นที่แบบชุ่ยๆ เก็บหินฟอสซิลไปขาย หรือสร้างโรงแรมหรูริมน้ำที่ไม่สอดคล้องกับพื้นที่ แบบนี้ก็คงถูกถอดถอนสถานภาพแน่ และเราจะอายคนทั้งโลก

ตราอุทยานธรณีสตูล

ตราอุทยานธรณีโลกสตูล จะถูกติดตั้งทุกแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่

ตราอุทยานธรณีโลกสตูล จะถูกติดตั้งทุกแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่

คนที่อยู่เบื้องหลังทั้งหลายในการผลักดันให้ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรณีแห่งแรกของไทยเป็นเรื่องที่ควรยกย่องหัวเรือใหญ่คืออธิบดีทศพร นุชอนงค์ และทีมบริหารกรมทรัพยากรธรณีที่ทุ่มเทอย่างมากกับที่นี่ นายณรงค์ฤทธิ์ ทุ่งปรือ ผอ.อุทยานธรณีสตูล , ผู้บริหารจังหวัดสตูล , กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และคณะรัฐมนตรีชุดนี้ ซึ่งผมเข้าใจว่าทางยูเนสโก เขาคงเอาตรามาดกโลกมาให้นายกรัฐมนตรีไม่เกินเดือนเมษายนนี้ ซึ่งนั่นเราจะเป็นประเทศที่มีอุทยานธรณีโลกอย่างสมบูรณ์

สิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นในระเทศไทยใน พ.ศ. นี้ ที่อยากให้ร่วมกันภูมิใจครับ…..

…………………………………………..
(เสาร์สวัสดี-กรุงเทพธุรกิจ-๒๘ เม.ย.๖๑)

Translate »